Wie voor het eerst een klepelmaaier of versnipperaar aanschaft, komt hem meteen tegen: de aftakas. Op de typeplaat staat 540, in de folder staat 540E en de buurman heeft het over 1000 toeren. Wat betekent dat allemaal — en waarom is het belangrijk dat het klopt? In dit artikel leggen we de aftakas uit zoals we dat aan de telefoon ook doen: in gewone taal.
Wat is de aftakas precies?
De aftakas — internationaal PTO, power take-off — is de draaiende as achterop (en bij sommige tractoren ook voorop) uw tractor. Via een tussenas brengt hij motorvermogen rechtstreeks over op het werktuig. Alles wat aan de tractor moet drááien — de rotor van een klepelmaaier, de hamers van een snoeihoutversnipperaar, een grondfrees — krijgt zijn kracht via deze as.
De aansluiting is gestandaardiseerd, zodat werktuigen en tractoren van verschillende merken op elkaar passen. De twee gangbare uitvoeringen:
- 540 toeren — as van 1 3/8 inch met 6 spiebanen. De standaard voor verreweg de meeste aanbouwwerktuigen.
- 1000 toeren — as met 21 spiebanen (1 3/8 inch) of 20 spiebanen (1 3/4 inch) voor de zwaarste klasse.
540, 540E of 1000: wat kiest u wanneer?
540 toeren is de norm in ons segment: verreweg de meeste werktuigen in ons programma zijn ervoor gebouwd. In de spec-tabel op elke productpagina vindt u het toerental per model.
540E (economy) is geen ander werktuigtoerental, maar een andere overbrenging in de tractor: de aftakas haalt zijn 540 toeren al bij een lager motortoerental. Dat scheelt brandstof en lawaai bij licht en middelzwaar werk — denk aan kort gras klepelen. Voor zwaar werk op vol vermogen gebruikt u de gewone 540-stand.
1000 toeren is bedoeld voor grote machines die veel vermogen vragen. Bij hetzelfde vermogen is de belasting per omwenteling lager, waardoor de aandrijflijn compacter kan blijven. U komt deze stand vooral tegen bij zware getrokken en gedragen machines in het loonwerk.
Let op: koppel nooit een 540-werktuig aan op de 1000-stand. De rotor draait dan bijna dubbel zo snel als bedoeld — gevaarlijk en funest voor lagers en overbrenging. Controleer bij een tractor met omschakelbare aftakas dus altijd de stand vóór u start.
Hoeveel pk vraagt een aftakaswerktuig?
Elk werktuig heeft een minimaal vermogen nodig om zijn rotor ook in zwaar gewas op toeren te houden. Dat gevraagde vermogen vindt u bij elke machine op deze site in de spec-tabel. Vuistregel: neem liever wat marge dan het absolute minimum — een rotor die in dik gewas toeren verliest, maait slecht en belast de koppeling onnodig.
Vrijloop en slipkoppeling: de stille beschermers
Een klepelrotor is zwaar en draait na het uitschakelen van de aftakas nog geruime tijd door. Een vrijloopkoppeling zorgt dat die nadraaiende rotor de aandrijflijn van de tractor niet terug aandrijft. Bij machines die op een stronk of steen kunnen slaan, beschermt een slipkoppeling de boel: bij een plotselinge blokkade slipt de koppeling door in plaats van dat er iets breekt. Bij de aflevering stellen wij deze koppeling af op uw combinatie.
De tussenas: op lengte en gesmeerd
De cardanas tussen tractor en werktuig wordt in een standaardlengte geleverd en moet bij de eerste aanbouw vrijwel altijd worden ingekort: te lang en hij loopt vast bij het heffen, te kort en de profielbuizen overlappen te weinig. Omdat wij elke machine bedrijfsklaar afleveren, gebeurt dat bij ons in de werkplaats — as op lengte, gesmeerd en getest op uw eigen tractor.
Veiligheid
- Werk nooit zonder beschermkap over de tussenas en zet de kettinkjes vast, zodat de kap niet meedraait.
- Stap nooit over een draaiende as en houd loshangende kleding uit de buurt.
- Schakel de aftakas uit en wacht tot de rotor volledig stilstaat vóór u aan de machine werkt.
Aftakas of hydrauliek?
Niet elk aanbouwwerktuig draait op de aftakas. Hydraulische heggenscharen en maaiarmen werken juist op olie, omdat zij ver van de tractor af bewegen. Hoe dat zit — liters, bar en vrije retour — leest u in ons hydrauliek-artikel. En hoe het werktuig zelf aan de tractor hangt, leggen we uit in driepunt categorie 1, 2 of 3.
Twijfelt u over uw combinatie?
Geef ons het merk en type van uw tractor en het werk dat u wilt doen, en wij rekenen mee: toerental, vermogen en de juiste as. Vraag vrijblijvend advies of een offerte aan — u krijgt persoonlijk antwoord van onze productspecialist.
